شهرستان گِرمی یا مُغان یکی از شهرستان‌های استان اردبیل در ایران است. این شهرستان در شمال غربی کشور و شمال استان اردبیل بین ۳۸درجه و۵۰دقیقه تا ۳۹درجه و ۱۰دقیقه عرض شمالی از خط استوا و ۴۷درجه و ۲۵دقیقه تا ۴۸درجه و ۱۲دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ واقع شده‌است. مساحت شهرستان گرمی ۱۷۲۵٫۲ کیلومتر مربع می‌باشد که معادل ۳۳ درصد مساحت کل مغان و ۶/۹ درصد مساحت استان اردبیل می‌باشد.

اولین شهر و مرکز شهرستان مغان، شهر گرمی بود، که تا سال ۱۳۷۰ به عنوان مرکز مغان شناخته می‌شد. شهرستان مغان از سال ۱۳۷۰ به سه شهرستان مستقل گرمی (مغان)، پارس آباد و بیله سوار تقسیم شد. علت بوجود آمدن این شهر درطول تاریخ می‌توان به تنها راه ارتباطی بودن آن بین نقاط مختلف آذربایجان با شمال رودخانه ارس ونواحی قفقاز وقره باغ و آران اشاره کرد که همواره محل عبور تجاروبازرگانان وهمچنین محل عبور سپاهیان ایرانی در زمان وقوع جنگ اشاره کرد. ر باره وجه تسمیه نام گئرمی چندین نظر وجودارد: این شهر بعدها بنا به عللی ویران شده ومجددا" از۹۰۰سال پیش آبادانی خودرا بدست آورده‌است برخی آن را از واژه گئرامنه به معنی چند عشیره که دارای چراگاه مشترک می‌باشند وبه رئیس آنان گئرامنی می‌گفتند، میدانند. تعداد دیگری اعتقاد دارند این شهر در زمان بابک خرمدین بذ یا بذین داشته‌است ومحل آنرا بین محله قلعه باشی و روستای اله درق میدانند وقلعه دئیو قالاسی را قلعه بذ می دانند. برخی ازمورخان معتقدند این خطه از قدیم محل زندگی چند زنتو از پارتها بوده و واژه گئرمی در گویش پارتها یک واژه مقدس بوده ووجود گورهای خمره‌ای را دلیل می‌آورند. مورخان ومحققان دیگری معتقدند این واژه از واژه‌های سومری بوده واز دوقسمت ((گئر)) و ((می)) تشکیل شده‌است گئر به معنی آبادی وجای مشخص ویا خانه و می به معنی قوانین آسمانی پس گئرمی یعنی خانه قوانین ودستورات آسمانی. با توجه به قرارگیری این خطه در منطقه مغان و جایگاه مقدس منطقه مغان نزد مغ‌ها که دارای چندین آتشکده در منطقه بوده ومغ‌ها برای برگزاری مراسمات مخصوصی در ایام مشخصی از سال به این منطقه سفر می‌کردند ووجود کوه چند قلعه در نزدیکی ویا خود این شهر مثل دئیو قالاسی در۵۰۰متری شهر، اینی قالاسی در۷ کیلومتری شهروقلعه برزند در۱۰کیلمتری و قیزقالاسی در فاصله۱۵ کیلومتری این شهر بنظر می‌رسد دو نظر اخیر به واقعیت نزدیک بوده ونام شهر یکی از دو نظریه آخر این بحث باشد. نامیدن شهر بخاطر قبیله چم که از یمن به این خطه کوچیده‌اند ودر بین اهالی شهر به حسنلو مشهور هستند ریشه در تعصبات قومی داشته وخالی از واقعیت می‌باشد چراکه این قبیله ۲۰۰الی۳۰۰سال است که به این شهر کوچ کرده‌اند وپیران آن خودرا متعلق به سرزمین یمن وبعضی هایشان متعلق به اطراف بصره می‌دانستند.

منبع

http://soltansavalanqartal.blogfa.com/